هدف سیستم MOB

• تشخیص سریع سقوط فرد
• اطلاع‌رسانی فوری به پل فرماندهی
• مشخص کردن محل سقوط
• حفظ دید بصری فرد
• بازگرداندن فرد به کشتی در کوتاه‌ترین زمان ممکن
• جلوگیری از غرق‌شدگی یا هیپوترمی

محل کاربرد

سیستم‌ها و تجهیزات MOB در موارد زیر استفاده می‌شوند:

• کشتی‌های تجاری
• نفتکش‌ها
• کشتی‌های مسافربری
• سکوهای نفتی
• شناورهای امداد و نجات
• کشتی‌های نظامی
• شناورهای خدمات بندری

استانداردهای مرتبط

• SOLAS Chapter III
• IMO
• STCW
• LSA Code
• ISM Code

دلایل وقوع MOB

رایج‌ترین علل:

• لغزش روی عرشه خیس
• هوای طوفانی
• کار بدون استفاده از Fall Protection
• از دست دادن تعادل
• برخورد موج
• عملیات پهلوگیری
• عملیات یدک‌کشی
• خستگی کارکنان
• عدم استفاده از PPE مناسب

تجهیزات سیستم MOB

یک سیستم کامل معمولاً شامل موارد زیر است:

۱. Lifebuoy (حلقه نجات)

اولین وسیله‌ای که به آب انداخته می‌شود.

۲. Self-Igniting Light

چراغ خودکار شناور

شب‌ها محل فرد را مشخص می‌کند.

۳. Smoke Signal

تولید دود نارنجی

مخصوص روز

برای مشخص شدن محل فرد.

۴. MOB Pole

میله بلند شناور

دارای پرچم شب‌رنگ

برای مشخص ماندن محل حادثه.

۵. Rescue Boat

قایق نجات

برای بازیابی فرد.

۶. Recovery Sling

کمربند یا حلقه مخصوص بیرون کشیدن فرد از آب.

۷. Jason’s Cradle

نوعی نردبان یا توری انعطاف‌پذیر که به پهلوی کشتی متصل می‌شود و امکان بالا کشیدن فرد از آب را با آسیب کمتر فراهم می‌کند. در بسیاری از کشتی‌ها و سکوهای مدرن استفاده می‌شود.

۸. Rescue Net

تور نجات

برای بالا کشیدن مصدوم.

۹. MOB Button

کلید مخصوص روی تجهیزات ناوبری

با فشردن آن:

• موقعیت GPS
• زمان حادثه
• مختصات سقوط

ثبت می‌شود.

مراحل واکنش هنگام MOB

مرحله اول

فردی که سقوط را می‌بیند باید با صدای بلند اعلام کند:

MAN OVERBOARD

مرحله دوم

مشخص کردن سمت سقوط

مثلاً:

Man Overboard Starboard

یا

Man Overboard Port

مرحله سوم

انداختن Lifebuoy

همراه چراغ و دود (در صورت وجود).

مرحله چهارم

فشار دادن MOB Button

روی GPS یا ECDIS.

مرحله پنجم

اطلاع به Bridge

مرحله ششم

شروع مانور کشتی

مرحله هفتم

اعزام Rescue Boat

در صورت نیاز.

مرحله هشتم

بازیابی فرد

انواع مانور کشتی

فرمانده بسته به شرایط از مانورهای استاندارد استفاده می‌کند، از جمله:

• Williamson Turn
• Anderson Turn
• Scharnow Turn

این مانورها برای بازگشت سریع و ایمن به محل سقوط طراحی شده‌اند.

خطرات اصلی برای فرد سقوط‌کرده

• غرق شدن
• هیپوترمی (کاهش شدید دمای بدن)
• برخورد با پروانه کشتی
• دور شدن از کشتی به علت جریان آب
• خستگی شدید
• شوک ناشی از آب سرد

نقش تجهیزات نوری

چراغ MOB باعث می‌شود:

• در شب
• مه
• باران
• شرایط دید کم

موقعیت فرد بهتر مشخص شود.

نقش Smoke Signal

در روز

دود نارنجی

به تیم امداد کمک می‌کند محل حادثه را سریع‌تر پیدا کند.

بازرسی تجهیزات MOB

باید به‌صورت دوره‌ای بررسی شوند:

• Lifebuoy
• چراغ
• Smoke Signal
• MOB Pole
• طناب‌ها
• Rescue Sling
• Rescue Boat
• سیستم رهاسازی

تمرینات (Drill)

مطابق الزامات SOLAS و ISM Code، کشتی‌ها باید تمرین‌های دوره‌ای MOB برگزار کنند تا خدمه با وظایف خود آشنا باشند.

اشتباهات رایج

• دیر اعلام کردن حادثه
• نگاه نکردن مداوم به فرد داخل آب
• فراموش کردن ثبت موقعیت با MOB Button
• انداختن حلقه نجات در فاصله نامناسب
• اعزام قایق نجات بدون هماهنگی
• ازدحام افراد در یک سمت کشتی و ایجاد خطر ثانویه

مزایا داشتن سیستم MOB کامل

• کاهش زمان واکنش
• افزایش احتمال نجات
• کاهش خطای انسانی
• تعیین دقیق محل سقوط
• هماهنگی بهتر تیم نجات

تفاوت MOB با Lifebuoy

نکته مهندسی (Engineering Insight)

در بسیاری از حوادث واقعی، علت اصلی مرگ افراد غرق شدن فوری نیست، بلکه از دست دادن دید بصری فرد در چند دقیقه اول است. اگر خدمه چشم از فرد داخل آب بردارند، حتی با داشتن GPS و تجهیزات پیشرفته، پیدا کردن او در دریا، به‌ویژه در موج و شب، بسیار دشوار می‌شود. به همین دلیل در آموزش‌های دریانوردی، معمولاً یک نفر فقط وظیفه دارد بدون وقفه محل فرد را با دست یا نگاه نشان دهد تا تیم نجات مسیر را گم نکند.

خدمات ژیان اخگر آریا

• مشاوره طراحی و جانمایی تجهیزات MOB روی کشتی‌ها و سکوهای نفتی
• تهیه چک‌لیست‌های بازرسی تجهیزات MOB
• آموزش سناریوهای Man Overboard و بازیابی مصدوم
• ممیزی انطباق با الزامات SOLAS، IMO و ISM Code
• تدوین رویه‌های اضطراری (Emergency Response Procedures) برای حوادث سقوط به دریا