کابل مقاوم در برابر حریق (Fire Resistant Cable)
معرفی محصول
برخلاف کابلهای معمولی که در اثر افزایش دما به سرعت از مدار خارج میشوند، کابلهای مقاوم در برابر حریق به گونهای طراحی شدهاند که حتی در دماهای بسیار بالا نیز برای مدت زمان مشخص، انتقال جریان الکتریکی را حفظ کرده و عملکرد تجهیزات ایمنی را تضمین کنند.
نحوه عملکرد
کابلهای مقاوم حریق با استفاده از عایقها و روکشهای ویژه نظیر سیلیکون، میکا (Mica Tape)، XLPE یا سایر مواد مقاوم در برابر حرارت تولید میشوند. در زمان آتشسوزی، این لایههای محافظ از آسیب دیدن هادی جلوگیری کرده و باعث میشوند مدار الکتریکی تا پایان زمان طراحیشده همچنان فعال باقی بماند.
لازم به ذکر است که Fire Resistant با Fire Retardant تفاوت دارد. کابلهای Fire Resistant عملکرد الکتریکی خود را در هنگام حریق حفظ میکنند، در حالی که کابلهای Fire Retardant صرفاً از گسترش شعله جلوگیری کرده و الزاماً قادر به حفظ عملکرد مدار در زمان حریق نیستند.
کاربردها
کابلهای مقاوم در برابر حریق در تمامی پروژههایی که تداوم عملکرد تجهیزات ایمنی ضروری است، مورد استفاده قرار میگیرند، از جمله:
- سیستم اعلام حریق (Fire Alarm)
- سیستم اطفاء حریق
- پمپهای آتشنشانی
- فنهای کنترل و تخلیه دود
- سیستم فشار مثبت راهپله
- روشنایی اضطراری
- سیستم تخلیه صوتی (Voice Evacuation)
- آسانسور آتشنشانی
- مراکز داده (Data Center)
- بیمارستانها
- فرودگاهها و ایستگاههای مترو
- صنایع نفت، گاز و پتروشیمی
- نیروگاهها
- تونلها
- کشتیها، سکوهای فراساحلی و صنایع دریایی
انواع کابل مقاوم حریق
با توجه به نوع پروژه و شرایط بهرهبرداری، کابلهای مقاوم حریق در مدلهای مختلفی تولید میشوند:
- کابل مقاوم حریق با عایق سیلیکونی
- کابل دارای نوار میکا (Mica Tape Fire Resistant Cable)
- کابل LSZH (Low Smoke Zero Halogen)
- کابل Fire Survival
- کابل مقاوم حریق شیلددار
- کابل مقاوم حریق با زره (Armoured Fire Resistant Cable)
- کابل مقاوم حریق مناسب محیطهای صنعتی و دریایی
- کابل مقاوم حریق ویژه سیستمهای اعلام و اطفاء حریق
استانداردها و گواهینامههای مرتبط
کابلهای مقاوم در برابر حریق باید مطابق استانداردهای معتبر بینالمللی طراحی، آزمون و تأیید شوند. مهمترین استانداردهای مرتبط عبارتاند از:
- BS 6387 (عملکرد کابل در برابر آتش، آب و ضربه)
- BS 7629-1 (کابلهای مقاوم حریق برای سیستمهای ایمنی)
- BS EN 50200 (تداوم عملکرد مدار در شرایط حریق)
- IEC 60331 (حفظ عملکرد مدار در زمان آتشسوزی)
- IEC 60332 (عدم گسترش شعله)
- IEC 60754 (میزان گازهای اسیدی هالوژنی)
- IEC 61034 (اندازهگیری چگالی دود)
- BS 5839-1 (الزامات استفاده از کابل در سیستمهای اعلام حریق)
- NFPA 70 (NEC) و NFPA 72 (الزامات مربوط به مدارهای سیستم اعلام حریق و تجهیزات ایمنی)
در پروژههای خاص مانند بیمارستانها، مترو، تونلها، فرودگاهها و ساختمانهای بلندمرتبه، استفاده از کابلهای دارای عملکرد مقاوم در برابر حریق و روکش LSZH مطابق ضوابط طراحی و الزامات سازمان آتشنشانی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
نکات مهم در انتخاب
در انتخاب کابل مقاوم حریق باید به مدت زمان حفظ عملکرد مدار (۳۰، ۶۰، ۹۰ یا ۱۲۰ دقیقه)، نوع سیستم، ولتاژ کاری، نوع عایق، میزان انتشار دود، میزان گازهای خورنده، شرایط محیطی، مقاومت مکانیکی، کلاس حریق و استانداردهای پروژه توجه شود. انتخاب کابل تنها بر اساس ظاهر یا عنوان «نسوز» صحیح نیست و باید نتایج آزمونهای استاندارد و گواهینامههای معتبر ملاک تصمیمگیری قرار گیرد.
جدول مشخصات فنی
مشخصه | توضیحات |
نوع تجهیز | کابل مقاوم در برابر حریق (Fire Resistant Cable) |
کاربرد | حفظ عملکرد مدار در زمان حریق |
عایقهای رایج | Silicone، XLPE، Mica Tape |
ویژگیها | Fire Resistant، LSZH، Low Smoke |
زمان حفظ عملکرد | ۳۰، ۶۰، ۹۰ یا ۱۲۰ دقیقه (بسته به استاندارد و محصول) |
استانداردها | BS 6387، BS EN 50200، IEC 60331، IEC 60332، BS 5839، NFPA 70، NFPA 72 |
کاربرد | اعلام حریق، اطفاء حریق، کنترل دود، روشنایی اضطراری، Voice Alarm، پمپ آتشنشانی |
مزایا و ویژگیها
- حفظ عملکرد مدار در زمان آتشسوزی
- افزایش ایمنی ساختمان و حفاظت از جان افراد
- مناسب برای تجهیزات حیاتی و سیستمهای ایمنی
- تولید دود کم و گازهای سمی کمتر در مدلهای LSZH
- کاهش احتمال از کار افتادن تجهیزات حیاتی
- قابلیت استفاده در ساختمانهای بلند، بیمارستانها، صنایع و پروژههای زیربنایی
- مطابقت با استانداردهای معتبر بینالمللی
اشتباهات رایج در انتخاب و نصب
- یکسان دانستن کابل Fire Resistant با Fire Retardant.
- انتخاب کابل فاقد آزمونهای معتبر بینالمللی.
- استفاده از کابل PVC معمولی برای مدارهای حیاتی.
- عدم استفاده از بستها و ساپورتهای مقاوم در برابر حریق.
- اجرای مسیر کابل بدون رعایت الزامات حفاظت غیرفعال در محل عبور از دیوارها و سقفهای مقاوم حریق (Firestop).
پرسشهای متداول (FAQ)
آیا کابل نسوز همان کابل مقاوم حریق است؟
در بازار این دو اصطلاح گاهی بهجای یکدیگر استفاده میشوند، اما از نظر فنی ملاک اصلی، توانایی کابل در حفظ عملکرد مدار بر اساس آزمونهای استاندارد مانند IEC 60331 یا BS EN 50200 است.
تفاوت کابل Fire Resistant و Fire Retardant چیست؟
کابل Fire Resistant در زمان حریق همچنان مدار را فعال نگه میدارد، در حالی که کابل Fire Retardant تنها از گسترش شعله جلوگیری میکند و الزاماً عملکرد الکتریکی خود را حفظ نمیکند.
آیا استفاده از کابل مقاوم حریق در همه پروژهها الزامی است؟
خیر. الزام استفاده از این کابلها به نوع پروژه، کاربری ساختمان، الزامات طراحی، مقررات ملی ساختمان، ضوابط سازمان آتشنشانی و استانداردهای مرجع بستگی دارد، اما برای مدارهای حیاتی سیستمهای ایمنی معمولاً استفاده از آنها ضروری یا بهشدت توصیه میشود.
جمعبندی
کابل مقاوم در برابر حریق یکی از مهمترین اجزای زیرساختی سیستمهای ایمنی است که با حفظ عملکرد مدار در زمان آتشسوزی، امکان ادامه فعالیت تجهیزات حیاتی مانند سیستم اعلام حریق، کنترل دود، پمپهای آتشنشانی و روشنایی اضطراری را فراهم میکند. انتخاب کابل دارای گواهینامههای معتبر، طراحی صحیح مسیر کابلکشی و اجرای اصولی، نقش تعیینکنندهای در عملکرد قابلاعتماد سیستمهای حفاظت از حریق خواهد داشت.
💡 نکته مهندسی
در بسیاری از پروژهها، تنها استفاده از کابل مقاوم حریق کافی نیست. اگر این کابل از میان دیوارها یا سقفهای دارای درجه مقاومت حریق عبور کند، محل عبور آن باید با سیستمهای Firestop (درزگیرها، ملاتها، کالرها یا پدهای ضدحریق) مطابق آزمونهای معتبر آببندی شود؛ در غیر این صورت، حتی با وجود کابل استاندارد، یکپارچگی دیوار یا سقف مقاوم حریق از بین میرود و عملکرد حفاظت غیرفعال ساختمان مختل خواهد شد. این نکته در پروژههای منطبق با الزامات BS، EN و رویههای رایج سازمان آتشنشانی اهمیت ویژهای دارد.