هدف استفاده

اهداف اصلی عبارت‌اند از:

• جلوگیری از گسترش شعله
• جلوگیری از انتقال حرارت
• محدود کردن حریق در یک ناحیه (Compartmentation)
• افزایش زمان تخلیه افراد
• حفاظت از مسیرهای خروج
• کاهش خسارت به سایر قسمت‌های ساختمان

فلسفه طراحی

یکی از اصول اصلی مهندسی حفاظت در برابر حریق، Compartmentation یا تقسیم ساختمان به بخش‌های مقاوم در برابر آتش است.

Fire Curtain برای حفظ این تقسیم‌بندی طراحی شده است؛ یعنی اجازه نمی‌دهد آتش از یک بخش به بخش دیگر منتقل شود.

محل استفاده

Fire Curtain معمولاً در موارد زیر نصب می‌شود:

• مراکز خرید
• آتریوم‌ها
• سالن‌های سینما
• سالن‌های تئاتر
• هتل‌ها
• بیمارستان‌ها
• ساختمان‌های اداری
• فرودگاه‌ها
• موزه‌ها
• ساختمان‌های تاریخی
• مراکز همایش

استانداردهای مرتبط

از مهم‌ترین استانداردها:

• NFPA 80 (Opening Protectives)
• NFPA 252
• EN 16034
• EN 1634-1
• BS 8524
• IBC (International Building Code)

اجزای اصلی

یک Fire Curtain معمولاً از قسمت‌های زیر تشکیل شده است:

• Head Box
• موتور الکتریکی
• شفت جمع‌کننده
• پارچه نسوز
• Bottom Bar
• Guide Rail
• سیستم کنترل
• منبع تغذیه اضطراری
• فرمان Fire Alarm

جنس پرده

معمولاً از:

• Fiberglass
• Silica Fabric
• Stainless Steel Wire Reinforced Fabric
• Ceramic Fiber

ساخته می‌شود.

این پارچه‌ها در برابر دمای بسیار بالا مقاومت دارند.

نحوه عملکرد

در حالت عادی:

پرده داخل محفظه جمع شده است.

پس از اعلام حریق:

• دریافت فرمان از سیستم اعلام حریق
• موتور آزاد می‌شود یا فعال می‌شود.
• پرده پایین می‌آید.
• دهانه را کاملاً می‌بندد.
• مانع عبور شعله و حرارت می‌شود.

در برخی سیستم‌ها، هنگام قطع برق نیز به کمک وزن خود (Gravity Fail Safe) پایین می‌آید.

انواع Fire Curtain

۱. Vertical Fire Curtain

رایج‌ترین نوع

حرکت عمودی

۲. Horizontal Fire Curtain

برای بازشوهای سقفی

۳. Automatic Fire Curtain

متداول‌ترین مدل

۴. Fixed Fire Curtain

در پروژه‌های خاص

درجه مقاومت در برابر حریق

Fire Curtain معمولاً با کلاس‌های مقاومت حریق معرفی می‌شود، مانند:

• 30 دقیقه
• 60 دقیقه
• 90 دقیقه
• 120 دقیقه
• 180 دقیقه

و در استانداردهای اروپایی با رده‌هایی مانند:

• E (جلوگیری از عبور شعله)
• EW (جلوگیری از عبور شعله + محدود کردن تابش حرارتی)
• EI (جلوگیری از عبور شعله + عایق حرارتی)

طبقه‌بندی می‌شود.

محل نصب

• بالای بازشوها
• بین دو فضای حریق
• اطراف آتریوم
• جلوی فروشگاه‌ها
• روی سن تئاتر
• بین لابی و راهرو
• بین پارکینگ و فضای داخلی

نحوه کنترل

توسط:

• Fire Alarm
• Fire Curtain Control Panel
• BMS
• کلید دستی
• سیستم Fail Safe

مزایا

• جلوگیری از گسترش آتش
• اشغال فضای بسیار کم
• مخفی شدن داخل سقف
• جایگزین مناسب برای درب ضدحریق در برخی بازشوها
• حفظ زیبایی معماری

معایب

• قیمت بالا
• نیاز به سرویس دوره‌ای
• وابستگی به سیستم کنترل
• در صورت طراحی اشتباه، ممکن است مانع تخلیه افراد شود.

نگهداری

• تست عملکرد
• تست موتور
• تست باتری
• بررسی پارچه
• بررسی ریل‌ها
• تست فرمان Fire Alarm

بازرسی

موارد زیر کنترل می‌شوند:

• پارگی پارچه
• عملکرد موتور
• عملکرد Fail Safe
• سلامت ریل‌ها
• سلامت Bottom Bar
• سرعت پایین آمدن
• هماهنگی با سیستم اعلام حریق

اشتباهات رایج

• استفاده از Fire Curtain به جای Smoke Curtain
• تصور اینکه Fire Curtain نیاز به Smoke Exhaust ندارد.
• نصب بدون محاسبات حریق
• حذف تست‌های دوره‌ای
• مسدود کردن مسیر حرکت پرده با دکوراسیون یا تأسیسات

کاربرد در معماری

Fire Curtain زمانی استفاده می‌شود که:

• معمار نمی‌خواهد دیوار دائمی اجرا شود.
• نیاز به فضای باز در حالت عادی وجود دارد.
• در زمان حریق باید بازشو بسته شود.

به همین دلیل در پروژه‌های مدرن بسیار محبوب است.

کاربرد در تئاتر

یکی از معروف‌ترین کاربردها:

Stage Fire Curtain

بین:

• سن
• سالن تماشاگران

نصب می‌شود.

در صورت وقوع حریق روی صحنه، از سرایت آتش به محل تماشاگران جلوگیری می‌کند.

نکته مهندسی (Engineering Insight)

یکی از اشتباهات رایج این است که تصور شود Fire Curtain می‌تواند به‌تنهایی جایگزین سیستم اطفای حریق یا سیستم کنترل دود شود. در واقع Fire Curtain فقط یک جزء از استراتژی حفاظت حریق است و باید همراه با سیستم‌های اعلام حریق، اطفای حریق (مانند اسپرینکلر)، کنترل دود و تقسیم‌بندی حریق طراحی شود. استفاده از آن بدون هماهنگی با سایر سیستم‌ها ممکن است عملکرد مورد انتظار را نداشته باشد.

خدمات ژیان اخگر آریا

• طراحی سیستم‌های Fire Curtain مطابق NFPA و EN
• انتخاب کلاس مقاومت مناسب (۳۰، ۶۰، ۹۰، ۱۲۰ دقیقه)
• جانمایی Fire Curtain در پروژه‌های معماری
• تهیه نقشه‌های اجرایی و Shop Drawing
• هماهنگی با سیستم اعلام حریق و BMS
• نظارت بر نصب، تست و راه‌اندازی

مقایسه مهندسی Smoke Curtain و Fire Curtain

جمع‌بندی مهندسی

اگر بخواهم خیلی ساده تفاوت را بگویم:

• Smoke Curtain مانند یک راهنما برای دود عمل می‌کند؛ دود را مهار یا هدایت می‌کند تا سیستم تخلیه دود بتواند آن را خارج کند.
• Fire Curtain مانند یک دیوار ضدحریق متحرک عمل می‌کند؛ هنگام آتش‌سوزی بازشو را می‌بندد تا شعله و حرارت به بخش دیگر ساختمان منتقل نشود.

در بسیاری از پروژه‌های بزرگ مانند مال‌ها، فرودگاه‌ها، بیمارستان‌ها و آتریوم‌ها هر دو سیستم در کنار هم استفاده می‌شوند، زیرا یکی وظیفه کنترل دود را بر عهده دارد و دیگری تقسیم‌بندی حریق و جلوگیری از گسترش آتش را انجام می‌دهد. این دو رقیب یکدیگر نیستند، بلکه مکمل هم هستند.