اهداف استفاده

• خروج ایمن از محیط آلوده
• جلوگیری از استنشاق دود
• محافظت در برابر گازهای سمی
• محافظت در برابر کمبود اکسیژن
• افزایش شانس بقا
• فراهم کردن زمان کافی برای رسیدن به مسیر خروج

فلسفه طراحی

در محیط‌هایی مانند موتورخانه کشتی، اگر حریق رخ دهد، ظرف چند دقیقه ممکن است:

• دود غلیظ تولید شود.
• اکسیژن کاهش یابد.
• CO افزایش پیدا کند.
• دید تقریباً صفر شود.

در چنین شرایطی فرد فرصت کافی برای پوشیدن SCBA ندارد.

بنابراین EEBD به‌گونه‌ای طراحی شده است که:

• سریع پوشیده شود.
• آموزش پیچیده‌ای نیاز نداشته باشد.
• در چند ثانیه قابل استفاده باشد.

اجزای اصلی EEBD

یک EEBD استاندارد معمولاً شامل:

• سیلندر هوای فشرده یا اکسیژن (بسته به طراحی)
• شیر اصلی
• رگلاتور
• هود (Hood)
• شلنگ تنفسی
• فشارسنج (در برخی مدل‌ها)
• کیف یا محفظه نگهداری
• بند حمل
• برچسب مشخصات
• دستورالعمل استفاده

هود (Escape Hood)

برخلاف SCBA که ماسک صورت دارد،

EEBD معمولاً دارای هود شفاف است.

مزایا:

• پوشیدن سریع
• مناسب افراد دارای عینک
• مناسب افراد دارای ریش
• محافظت از کل سر
• کاهش ورود دود

سیلندر

معمولاً از جنس:

• فولاد
• آلومینیوم
• کامپوزیت

ساخته می‌شود.

هوای داخل آن باید مطابق استانداردهای هوای تنفسی باشد.

زمان عملکرد

رایج‌ترین مدل‌ها:

• ۱۰ دقیقه
• ۱۵ دقیقه

برخی مدل‌ها زمان بیشتری دارند، اما در کشتی‌ها معمولاً EEBD برای فرار طراحی می‌شود، نه برای عملیات طولانی.

نحوه عملکرد

فرد:

↓

درب محفظه را باز می‌کند.

↓

هود را خارج می‌کند.

↓

هود را روی سر می‌گذارد.

↓

شیر دستگاه را باز می‌کند (در برخی مدل‌ها به‌صورت خودکار فعال می‌شود).

↓

هوای تنفسی وارد هود می‌شود.

↓

فرد از مسیر خروج اضطراری خارج می‌شود.

محل نصب

بر اساس طراحی شناور و الزامات مقررات، EEBD معمولاً در نزدیکی خروجی‌ها و مسیرهای فرار نصب می‌شود، از جمله:

• Engine Room
• Machinery Space
• Pump Room
• Generator Room
• Accommodation
• Bridge
• Control Room
• Cargo Pump Room (در برخی شناورها)

تفاوت EEBD با SCBA

تفاوت EEBD با Escape Mask

گاهی این دو با هم اشتباه گرفته می‌شوند.

Escape Mask

فقط فیلتر دارد.

↓

EEBD

هوای مستقل تولید می‌کند.

بنابراین EEBD در محیط‌های دارای کمبود اکسیژن نیز قابل استفاده است، در حالی که ماسک‌های فیلترشونده چنین قابلیتی ندارند.

آیا EEBD برای ورود به محل حادثه مناسب است؟

خیر.

یکی از مهم‌ترین محدودیت‌های EEBD این است که:

• برای ورود به محیط خطر طراحی نشده است.
• برای عملیات اطفای حریق نیست.
• برای جستجو و نجات نیست.
• فقط برای خروج اضطراری استفاده می‌شود.

مزایا

• پوشیدن سریع
• وزن کم
• نیاز کم به آموزش
• قابلیت استفاده توسط افراد مختلف
• نگهداری نسبتاً ساده
• افزایش شانس بقا

محدودیت‌ها

• زمان عملکرد محدود
• مناسب نبودن برای عملیات طولانی
• مناسب نبودن برای ورود به محیط آلوده
• نیاز به تعویض یا شارژ پس از استفاده (بسته به نوع دستگاه)

محل نگهداری

معمولاً داخل:

• کابینت مخصوص
• جعبه دیواری
• نزدیک خروج اضطراری
• مسیر Escape

نصب می‌شود.

بازرسی

موارد مهم:

• سلامت محفظه
• سالم بودن هود
• کنترل فشار سیلندر (در صورت وجود)
• بررسی تاریخ سرویس
• بررسی پلمب
• کنترل بندها
• خوانا بودن دستورالعمل‌ها
• عدم آسیب فیزیکی

نگهداری

• دور از نور مستقیم خورشید
• جلوگیری از ضربه
• جلوگیری از رطوبت شدید
• سرویس طبق دستورالعمل سازنده
• ثبت سوابق بازرسی

اشتباهات رایج

• استفاده برای عملیات اطفای حریق
• ورود مجدد به محل حادثه
• نگهداری در محل غیرقابل دسترس
• استفاده از دستگاه منقضی
• باز کردن پلمب بدون دلیل
• عدم آموزش کارکنان

استانداردهای مرتبط

EEBD باید مطابق الزامات بین‌المللی طراحی و تأیید شده باشد. مهم‌ترین مراجع عبارت‌اند از:

• SOLAS Chapter II-2
• FSS Code
• IMO MSC/Circ. 849 (راهنمای عملکرد و نگهداری EEBD)
• IMO MSC.1/Circ.1268 (بازرسی و نگهداری تجهیزات نجات و ایمنی)
• الزامات مؤسسات رده‌بندی مانند DNV، ABS، Lloyd’s Register، Bureau Veritas

مقایسه EEBD، SCBA و ماسک فرار

نکته مهندسی (Engineering Insight)

یکی از رایج‌ترین اشتباهات در پروژه‌های دریایی و حتی برخی صنایع خشکی این است که EEBD به‌عنوان جایگزین SCBA در نظر گرفته می‌شود. در حالی که این دو تجهیز کاملاً فلسفه طراحی متفاوتی دارند. SCBA برای ورود کنترل‌شده به محیط خطر و انجام عملیات طراحی شده است، اما EEBD فقط به فرد فرصت می‌دهد تا از محیط آلوده خارج شود. ورود دوباره به محل حادثه با EEBD می‌تواند جان فرد را به خطر بیندازد.

خدمات ژیان اخگر آریا

• مشاوره انتخاب تجهیزات تنفسی دریایی مطابق SOLAS و FSS Code
• تهیه مشخصات فنی EEBD و SCBA
• ارزیابی جانمایی تجهیزات فرار اضطراری
• آموزش نحوه استفاده صحیح از EEBD
• بازرسی و برنامه‌ریزی نگهداری تجهیزات تنفسی برای شناورها و سکوهای فراساحلی